09 02 2026 | 07:27
Την ανάγκη η «υπόθεση Κάθετος Διάδρομος» να τεθεί πλέον σε διαφορετική βάση -σε σχέση με τα δεδομένα που ώθησαν αρχικά στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία- προτάσσει η χώρα μας.
Πιο συγκεκριμένα, η ελληνική θέση είναι πως από εδώ και πέρα οι όποιες πρωτοβουλίες για το Vertical Corridor θα πρέπει να ληφθούν υπό το πρίσμα ότι το πρότζεκτ καλείται πλέον να συμβάλει στην ασφάλεια τροφοδοσίας της ευρύτερης περιοχής, ενόψει της απόσυρσης του ρωσικού αερίου, εγκαταλείποντας πλέον την «αποστολή» τροφοδοσίας της Ουκρανίας ενώ μέσω του πολέμου.
Σύμφωνα με την Αθήνα, πρόκειται για μια εξέλιξη που αλλάζει καταλυτικά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν εφεξής τα εμπόδια στην περαιτέρω ωρίμανση του Vertical Corridor, έχοντας καταλυτικές συνέπειες στις λύσεις που θα προκριθούν. Σε αυτό το πλαίσιο, όχι μόνο πρόκειται να προσέλθει με λύσεις προς αυτή την κατεύθυνση, στην ευρεία σύσκεψη της 24ης Φεβρουαρίου στις ΗΠΑ, αλλά και συμμετέχει σε ζυμώσεις ώστε οι λύσεις αυτές να ενσωματωθούν εξαρχής στην ατζέντα της συνάντησης.
Υπενθυμίζεται ότι η σύσκεψη θα λάβει χαρακτήρα «μίνι συνόδου» για τον Vertical Corridor, με δεδομένο τα υψηλόβαθμα που θα βρεθούν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η σύσκεψη θα διεξαχθεί υπό τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, με τη συμμετοχή αντιπροσωπείας της Κομισιόν, των υπουργών Ενέργειας των εμπλεκόμενων ευρωπαϊκών χωρών, των Διαχειριστών και των Ρυθμιστικών Αρχών.
Επίσης, θα συμμετάσχουν εταιρείες που ενδιαφέρονται για τη σύναψη μακροχρόνιων συμφωνιών – με τον CEO της Atlantic See LNG Trade και επικεφαλής της Aktor, Αλέξανδρο Εξάρχου, να δηλώνει πρόσφατα στο Reuters ότι στόχος της εταιρείας είναι η οριστικοποίηση στη συνάντηση νέας 20ετούς συμφωνίας προμήθειας αμερικανικού LNG.
Τα νέα προϊόντα δέσμευσης capacity
Εγχώριες πηγές επισημαίνουν ότι η αλλαγή οπτικής, αναφορικά με τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου, έχει απτά αποτελέσματα στον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιαστούν τα καινούρια προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας. Κι αυτό γιατί τα Route 1,2 και 3 δημιουργήθηκαν με αποκλειστικό σκοπό την τροφοδοσία της Ουκρανίας, εν μέσω του πολέμου. Ως συνέπεια, είχαν ως μοναδική κατάληξη το Κίεβο.
Θέση της Ελλάδας είναι ότι η «επόμενη ημέρα» του Vertical Corridor έχει εξίσου επείγοντα χαρακτήρα με τον ανεφοδιασμό της Ουκρανίας – αυτή τη φορά, με στόχο να βρεθεί ισορροπία στις τοπικές αγορές, κατά την απόσυρση των ρωσικών εισαγωγών. Επομένως, για να είναι ελκυστικό το πρότζεκτ θα πρέπει να διατηρούν χαρακτηριστικά που έχουν τα Route 1,2 και 3, όπως η δέσμευση χωρητικότητας για όλη την όδευση μέσω ενός προϊόντος ή η προσφορά ad hoc εκπτώσεων στα τέλη διέλευσης.
Η διαφορά ωστόσο θα είναι πως η νέα προϊόντα θα έχουν εξαρχής μεταβατικό χαρακτήρα - ισχύοντας μέχρι το 2030-2032, δηλαδή έως ότου αποκατασταθούν οι νέες οδοί τροφοδοσίας της περιοχής στη «μετά τη Μόσχα» εποχή και αποκτήσει επαρκή δυναμική ο Κάθετος Διάδρομος. Μέχρι τότε, τα καινούρια προϊόντα θα πρέπει να έχουν επίσης μεγαλύτερη διάρκεια και, βέβαια, πλέον τη δυνατότητα για άλλες χώρες τερματισμού – π.χ. τη Μολδαβία, ή την Ουγγαρία και τη Σλοβακία στο ανατολικό τμήμα του Vertical Corridor.
Τα κεφάλαια
Η λογική του επείγοντος οφείλεται στο γεγονός ότι η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει στις χώρες της περιοχής συνθήκες επάρκειας τροφοδοσίας μετά την απόσυρση του ρωσικού αερίου, όσο και όσο το δυνατόν μικρότερο ενεργειακό κόστος. Επομένως, είναι σημαντικό τα τέλη διέλευσης να παραμείνουν συγκρατημένα.
Κύκλοι στην Αθήνα επισημαίνουν πως η ίδια λογική θα πρέπει να διέπει και το ζήτημα της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης – πρακτικά, δηλαδή, της πρόσβασης σε κοινοτικά κονδύλια. Επομένως, αν και το ισχύον πλαίσιο δεν επιτρέπει την «κατεύθυνση» κοινοτικών και εθνικών πόρων σε υποδομές ορυκτών καυσίμων, το ζητούμενο στην περίπτωση των έργων αναβάθμισης του Vertical Corridor είναι να εξασφαλιστεί η ασφάλεια τροφοδοσίας με αέριο της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης. Εν ολίγοις, στόχος είναι να αντικατασταθούν απαραίτητες ποσότητες αερίου (που αυτή τη στιγμή προέρχονται από τη Ρωσία) και όχι να υπονομευτεί η ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ.
Οι ίδιοι κύκλοι εκφράζουν την αισιοδοξία ότι η παραπάνω στόχευση θα βρει «θετικό έδαφος» στην Κομισιόν, κρίνοντας κατ΄αρχάς από το γεγονός ότι (τουλάχιστον όσον αφορά τα ρυθμιστικά «αγκάθια») οι Βρυξέλλες έχουν ήδη αναμιχθεί στην εξεύρεση των κατάλληλων λύσεων. Προς την ίδια κατεύθυνση αισιοδοξίας συντείνουν και οι αμερικανικές πιέσεις προς την Κομισιόν, στο πλαίσιο και της συμφωνίας για ενεργειακές εισαγωγές στην ΕΕ ύψους 750 δισ. δολαρίων μέχρι το 2028. Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο χρηματοδότησης υποδομών και με κεφάλαια από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Οι επικείμενες συμφωνίες της Atlantic See LNG Trade
Την ίδια στιγμή, η αποδέσμευση του Κάθετου Διαδρόμου από τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, σε συνδυασμό με την τροφοδοσία όλων των χωρών της περιοχής από τις οποίες αυτός διέρχεται (και όχι μόνο του Κιέβου), δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τη ζήτηση που θα κληθεί το πρότζεκτ να αξιοποιήσει.
Αυτή τη στιγμή, ένας λόγος που οι τελευταίες δημοπρασίες δεν έχουν καταγράψει παρά αναιμική συμμετοχή, είναι ότι το Κίεβο έχει περιορισμένες ανάγκες για καύσιμο – καλύπτοντάς τις συχνά από τις εναλλακτικές οδεύσεις. Αντίθετα, η απόσυρση του ρωσικού αερίου θα προκαλέσει ζήτηση για 15 bcm ετησίως στην περιοχή, που θα καλυφθεί μέσω LNG.
Το κενό των 15 bcm «έδειξε» με τις πρόσφατες δηλώσεις του στο Reuters ο κ. Εξάρχου, αναφερόμενος στη σύναψη νέων 20ετών συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού LNG. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Atlantic See LNG Trade διεκδικεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο από την εισαγωγή αυτών των ποσοτήτων μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, δημιουργώντας ένα «καλάθι» που θα συνεχίσει να διευρύνεται σταδιακά και πάντα με τη λογική παράλληλης εξασφάλισης αγοραστή για τις ποσότητες που κλειδώνει.
Επομένως, στόχος είναι να υπογραφούν καινούριες «διπλές» συμφωνίες στη σύσκεψη της 24ης Φεβρουαρίου – «διπλές» υπό την έννοια ότι για όλες τις ποσότητες αμερικανικού LNG που θα κλειδώσουν, θα οριστικοποιηθεί παράλληλα και ο καταναλωτής τους στην Ευρώπη.
Όπως είναι γνωστό, η εταιρεία έχει υπογράψει 20ετές συμβόλαιο με τη Venture Global, για την προμήθεια από 0,7 έως 4 bcm αερίου από το 2030. Επίσης, για το ίδιο χρονικό διάστημα, έχει συνάψει MoU συνολικής προμήθειας LNG έως 3,7 bcm με την ουκρανική Naftogaz και τη ρουμανική Nova Power & Gas. Όσον αφορά τα deal που θα υπογραφούν στις 24 Φεβρουαρίου, στόχος είναι κάποια από αυτά να ξεκινούν νωρίτερα – από το 2028. Εξάλλου, η Atlantic πρόσφατα «ενεργοποίησε» τη χρήση του Κάθετου Διαδρόμου, δρομολογώντας για τον Μάρτιο το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG στην Ουκρανία
ΠΗΓΗ energypress.gr.