24 02 2026 | 07:35
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να κρίνει ότι ο νόμος περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) δεν παρέχει στον Αμερικανό πρόεδρο την εξουσία επιβολής δασμών, φέρνει ανατροπές στο εμπορικό τοπίο και δημιουργεί νέο κύκλο αβεβαιότητας για τις αγορές – με το πετρέλαιο στο επίκεντρο.
Σύμφωνα με ανάλυση της Rystad Energy, η απόφαση ουσιαστικά «ακυρώνει» το μεγαλύτερο μέρος των δασμών που είχαν επιβληθεί από τον Φεβρουάριο του 2025 στο πλαίσιο της συγκεκριμένης νομικής βάσης, αποδυναμώνοντας τον πυρήνα της εμπορικής πολιτικής της αμερικανικής διοίκησης. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε καθεστώς ελεύθερου εμπορίου.
Περιορισμός, όχι κατάργηση του προστατευτισμού
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Rystad, Κλαούντιο Γκαλιμπέρτι, προειδοποιεί ότι, παρά το πλήγμα στο υφιστάμενο καθεστώς δασμών, η ευρύτερη αρχιτεκτονική προστατευτισμού παραμένει ενεργή. Η αμερικανική διοίκηση εξετάζει την εφαρμογή ενιαίου παγκόσμιου δασμού 10%, με δυνατότητα αύξησης έως 15%, μέσω άλλης νομικής βάσης (Section 122).
Εάν το ανώτατο όριο του 15% ενεργοποιηθεί χωρίς τις προηγούμενες εξαιρέσεις του IEEPA, τότε –σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται η Rystad– ο μέσος πραγματικός δασμολογικός συντελεστής θα μπορούσε να εκτιναχθεί στο 24,1%, υψηλότερα από το 16,9% που ίσχυε υπό το προηγούμενο καθεστώς.
Με άλλα λόγια, το «ραβδί» παραμένει, αλλά γίνεται οριζόντιο: δεν θα υπάρχουν στοχευμένοι τιμωρητικοί δασμοί για επιμέρους χώρες, όπως για κράτη της ΕΕ, την Ινδία ή τον Καναδά. Αντί γι’ αυτό, θα εφαρμόζεται ένας ενιαίος μηχανισμός – ενδεχομένως πιο περιορισμένος νομικά, αλλά όχι απαραίτητα ηπιότερος σε όρους μέσου επιπέδου επιβάρυνσης.
Σημειώνεται επίσης ότι οι δασμοί σε εισαγόμενα προϊόντα χάλυβα, συμπεριλαμβανομένων σωληνώσεων που χρησιμοποιούνται σε γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, παραμένουν σε ισχύ, στοιχείο που επηρεάζει άμεσα το upstream κόστος.
Το πετρέλαιο ανάμεσα σε γεωπολιτική και ζήτηση
Σε αυτό το περιβάλλον νομικής και εμπορικής αναδιάταξης, οι τιμές του πετρελαίου κινούνται σε εύθραυστη ισορροπία.
Το Brent διατηρείται στην περιοχή των 71-72 δολαρίων ανά βαρέλι, ενώ το WTI κινείται στα 66-67 δολάρια. Οι τιμές, φαίνεται να «παγιδεύονται» ανάμεσα σε αυξανόμενα γεωπολιτικά ασφάλιστρα κινδύνου και σε ενδείξεις επιβράδυνσης της ζήτησης.
Η αβεβαιότητα γύρω από τους νέους δασμούς υπό το Section 122 επηρεάζει τις προσδοκίες για την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ οι εντάσεις που σχετίζονται με το Ιράν και οι κίνδυνοι προσφοράς στη Μέση Ανατολή στηρίζουν τις τιμές – ιδίως του Brent, το οποίο είναι πιο ευαίσθητο σε διεθνείς διαταραχές.
Ταυτόχρονα, επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, επιβράδυνση της αύξησης εισοδημάτων και πιο επιφυλακτικοί καταναλωτές στις ΗΠΑ θέτουν ερωτήματα για τη μελλοντική δυναμική της ζήτησης καυσίμων.
Η εκτίμηση της αγοράς συγκλίνει στο ότι το πετρέλαιο εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας, χωρίς σαφή τάση. Οι δηλώσεις κεντρικών τραπεζών, η πορεία του δολαρίου και οι κατευθυντήριες γραμμές από τον ΟΠΕΚ και τον ΙΕΑ αναμένεται να λειτουργήσουν ως καταλύτες.
Κέρδη 5,9% για το Brent – με «αστερίσκους»
Την προηγούμενη εβδομάδα, το Brent ενισχύθηκε κατά 5,9%, κινούμενο σε εύρος 66,82-72,34 δολαρίων ανά βαρέλι και κλείνοντας κοντά στα υψηλά της περιόδου, υπό τον φόβο γεωπολιτικής κλιμάκωσης. Ωστόσο, με την αποκλιμάκωση των άμεσων ανησυχιών, οι τιμές υποχώρησαν ελαφρώς στην αρχή της εβδομάδας.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει το βασικό χαρακτηριστικό της τρέχουσας συγκυρίας: οι τιμές δεν καθοδηγούνται από ένα κυρίαρχο θεμελιώδες αφήγημα, αλλά από εναλλαγή βραχυπρόθεσμων κινδύνων – εμπορικών, νομικών και γεωπολιτικών.
Πολιτική διάσταση και επόμενα βήματα
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, σε δημόσια τοποθέτησή του, χαρακτήρισε την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου «αντιαμερικανική» και προανήγγειλε ότι εντός των επόμενων μηνών η διοίκηση θα εκδώσει νέους, νομικά επιτρεπτούς δασμούς.
Το μήνυμα που εκπέμπεται προς τις αγορές είναι σαφές: η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ δεν αλλάζει κατεύθυνση, αλλά προσαρμόζεται στο νέο νομικό πλαίσιο. Για την αγορά πετρελαίου, αυτό μεταφράζεται σε συνέχιση της αβεβαιότητας γύρω από τις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης, τις ροές εμπορίου και τελικά τη ζήτηση ενέργειας.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι συνεχίζουν να επηρεάζουν πτωτικά τις τιμές και οι μακροοικονομικές ανησυχίες περιορίζουν το ανοδικό περιθώριο, το πετρέλαιο φαίνεται να εισέρχεται σε φάση έντονων διακυμάνσεων – με το εύρος διαπραγμάτευσης να αντικαθιστά την τάση ως βασικό χαρακτηριστικό της αγοράς.
ΠΗΓΗ energypress.gr