31 03 2026 | 09:06

Η αντλία ξαναγράφει τιμές που θυμίζουν κρίση αλλά αυτή τη φορά χωρίς «δίχτυ ασφαλείας». Βενζίνη και diesel έχουν περάσει σε ζώνη πίεσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, την ώρα που η διεθνής αγορά δείχνει να φορτίζεται ξανά. Και το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει νέα άνοδος, αλλά πόσο έντονη μπορεί να γίνει. Τη Δευτέρα το πρωί, το Brent κινήθηκε έφθασε τα 115 δολάρια το βαρέλι αγγίζοντας ενδοσυνεδριακά ακόμη και κοντά στα 117 δολάρια, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει δυναμικά το γεωπολιτικό premium στην αγορά πετρελαίου.

Στην Ελλάδα, η εικόνα των παρατεταμένων υψηλών τιμών πάνω από τα 100 δολάρια έχει ήδη μεταφραστεί σε επίπεδο καθημερινότητας: βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης έχουν πατήσει τα 2,10 ευρώ το λίτρο, επαναφέροντας ένα κόστος μετακίνησης που θυμίζει –και σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά– τα επίπεδα της προηγούμενης κρίσης.

Μπροστά σε αυτή την εικόνα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη κινηθεί όχι απαραίτητα συντονισμένα. Η Αυστρία, η Ιταλία, η Ισπανία αλλά και η Πορτογαλία έχουν ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση της μείωσης της φορολογίας στα καύσιμα, συνδυάζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τις παρεμβάσεις αυτές με στοχευμένες επιδοτήσεις ή μέτρα στήριξης για τις πιο ευάλωτες ομάδες και κλάδους. Το κοινό στοιχείο είναι ότι οι παρεμβάσεις επιστρέφουν, αλλά πιο περιορισμένες και πιο «σφιχτές» σε σχέση με το 2022.

Στην Ελλάδα, το κυβερνητικό πακέτο βρίσκεται προ τω πυλών και αναμένεται να δοκιμαστεί στην πράξη και κυρίως στην αντλία. Το βασικό μέτρο που ενεργοποιείται είναι η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης από την 1η Απριλίου, με την παρέμβαση να πιθανολογείται ότι θα φθάσει τα 20 λεπτά το λίτρο στην τελική τιμή. Η επίδραση δεν αναμένεται να φανεί άμεσα, αλλά μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς θα πρέπει να περάσει η νέα τιμή σε όλη την αλυσίδα.

Η επιλογή του diesel δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για το καύσιμο που επηρεάζει οριζόντια την οικονομία — από τα ταξί και τα φορτηγά μέχρι τη διανομή προϊόντων και τις επιχειρήσεις. Με άλλα λόγια, η παρέμβαση δεν αφορά μόνο τον οδηγό, αλλά το συνολικό κόστος λειτουργίας της αγοράς.

Σε επίπεδο νοικοκυριού και μικρών επιχειρήσεων, η μείωση αυτή μεταφράζεται σε μια μικρή αλλά μετρήσιμη ανάσα. Για κατανάλωση 80 έως 100 λίτρων τον μήνα, που αντιστοιχεί σε καθημερινή χρήση, το όφελος κινείται περίπου στα 16 έως 20 ευρώ. Σε πιο απαιτητικές μετακινήσεις, όπως για κάποιον που διανύει μεγάλες αποστάσεις καθημερινά ή για επαγγελματική χρήση, με κατανάλωση 120 έως 150 λίτρων τον μήνα, το όφελος ανεβαίνει στα 24 έως 30 ευρώ. Για ακόμη υψηλότερες καταναλώσεις, όπως σε ταξί ή διανομές, η μηνιαία εξοικονόμηση γίνεται αισθητά μεγαλύτερη.

Παράλληλα, επανέρχεται και το Fuel Pass για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, με την ενίσχυση να διαμορφώνεται στα 50 ευρώ για αυτοκίνητα στην ηπειρωτική Ελλάδα όταν καταβάλλεται μέσω ψηφιακής κάρτας και στα 40 ευρώ όταν πιστώνεται σε τραπεζικό λογαριασμό. Για τα νησιά, τα ποσά αυξάνονται στα 60 και 50 ευρώ αντίστοιχα, ενώ για τις μοτοσυκλέτες η ενίσχυση διαμορφώνεται στα 35 ευρώ (ψηφιακή κάρτα) και 30 ευρώ (IBAN). Η πλατφόρμα αναμένεται να ανοίξει άμεσα, με στόχο οι πληρωμές να ξεκινήσουν μέσα στον ίδιο μήνα.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ένα πακέτο δύο ταχυτήτων: από τη μία, μια οριζόντια παρέμβαση στο καύσιμο που «κινεί» την οικονομία και από την άλλη, μια πιο κοινωνική ενίσχυση για συγκεκριμένες ομάδες. Το αν αυτό θα αποδειχθεί επαρκές θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια και την ένταση της διεθνούς κρίσης.

Στην πέμπτη εβδομάδα της σύγκρουσης ΗΠΑ, Ισραήλ - Ιράν, η αγορά πετρελαίου έχει περάσει από το στάδιο της «αντίδρασης» σε αυτό της μόνιμης ανησυχίας, με το Brent να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα καθώς οι επενδυτές τιμολογούν πλέον ένα διαρκές γεωπολιτικό ρίσκο. Η είσοδος των Χούθι στο μέτωπο, με επιθέσεις και απειλές για τις θαλάσσιες ροές στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο, ενισχύει τα σενάρια διαταραχής της προσφοράς, ενώ η κατάσταση κλιμακώνεται περαιτέρω από τη ρητορική των ΗΠΑ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προειδοποιήσει ανοιχτά ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πλήξουν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές του Ιράν — από πετρελαιοπηγές έως τον βασικό εξαγωγικό κόμβο στο Kharg Island — ή ακόμη και να «πάρουν τον έλεγχο του πετρελαίου» της χώρας.

Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και χωρίς πραγματική διακοπή παραγωγής, το risk premium παραμένει υψηλό, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι οι τιμές μπορεί να παραμείνουν σε αυξημένα επίπεδα ή και να ενισχυθούν περαιτέρω εφόσον η ένταση παραταθεί.

Οι τελευταίες εκτιμήσεις διεθνών οίκων και αναλυτών σκιαγραφούν ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα σεναρίων. Στο βασικό σενάριο, το Brent τοποθετείται κοντά στα 120 - 125 δολάρια το βαρέλι το επόμενο διάστημα, με αιχμές έως τα 130 δολάρια εφόσον η ένταση παραμείνει χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση.

Πιο επιθετικές προβλέψεις ανεβάζουν τον πήχη σημαντικά υψηλότερα. Οίκοι όπως η Societe Generale βλέπουν ήδη πιθανές κινήσεις προς τα 150 δολάρια, εάν υπάρξουν σοβαρές διαταραχές στις θαλάσσιες ροές ενέργειας ή επέκταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα εύρη που δίνουν δημοσκοπήσεις αναλυτών, όπου τα σενάρια εκτείνονται από τα 100 έως και τα 180 - 190 δολάρια, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης.

Στην τρέχουσα συγκυρία, τα ακραία σενάρια δεν θεωρούνται πλέον απλώς θεωρητικά. Ολοένα και περισσότεροι αναλυτές τοποθετούν τα 150 δολάρια ως πιθανό ενδιάμεσο επίπεδο και τα 200 δολάρια ως σενάριο που, αν και ακραίο, δεν μπορεί να αποκλειστεί σε περίπτωση παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης.

Η αγορά, με άλλα λόγια, έχει περάσει από τη φάση της ανόδου στη φάση της αβεβαιότητας. Και αυτό σημαίνει ότι η επόμενη κίνηση δεν θα κριθεί μόνο από τα θεμελιώδη της προσφοράς και της ζήτησης, αλλά κυρίως από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και από το πόσο ανθεκτικές θα αποδειχθούν οι παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

(Αναδημοσίευση από το insider.gr)